આજે ઉત્તરાયણ! વર્ષનો સૌથી ટૂંકો દિવસ, લાંબી રાત
- મધરાતથી સૂર્યનો મકર રાશિમાં શરુ થયો પ્રવેશ

આજથી શિશિર ઋતુનો પ્રારંભ, રવિવારથી દિવસ લાંબો થશે સૂર્ય ઉત્તર ગોળાર્ધમાં ઢળશે

ડિસેમ્બરમાં સૌથી ટૂંકો,જૂનમાં સૌથી લાંબો દિવસ, માર્ચમાં રાત-દિવસ સરખા-ખગોળશાસ્ત્રીય ઘટના



પૃથ્વી ભમરડાંની જેમ સીધી ફરતી નથી પણ ૨૩.૫ ડિગ્રીએ ઝૂકીને સૂર્યનું પરિભ્રમણ કરે છે જેના કારણે દિવસ-રાત લાંબા ટૂંકા અને અને તેના પગલે ઋતુઓ થાય છે. લોકો મકરસંક્રાંતિ કે ઉત્તરાયણનો તહેવાર ૧૪ જાન્યુઆરીએ ઉજવતા રહ્યા છે પણ સૂર્યનો મકરરાશિમાં પ્રવેશ આજે મધરાત્રિ પછી ૩.૫૨ વાગ્યે (આ સમયમાં શહેરવાઈઝ થોડો ફરક હોય છે) પ્રવેશ કર્યો છે અને સૂર્ય ઉત્તર ગોળાર્ધ તરફ ઢળવાનું પણ આ જ સમયે શરુ કરી દે છે. જેને અંગ્રેજીમાં સોલ્સિટસ અર્થાત્ 'અયનકાળ' કે અયનાન્ત કહે છે. આવતીકાલે વર્ષનો સૌથી લાંબામાં લાંબી રાત્રિ અને ટૂંકામાં ટૂંકો દિવસ હશે. જાથાના મતે રાજકોટમાં દિવસ ૧૦ કલાક,૪૨ મિનિટનો તો રાત્રિ ૧૩ કલાક ૧૮ મિનિટની રહેશે.

વર્ષમાં તા.૨૧થી ૨૩ ડિસેમ્બર વચ્ચેના સમયે (એટલા માટે કે લીપ યર આવતું હોય છે) સૌથી ટૂંકો દિવસ,લાંબી રાત્રિ તો જૂનમાં સૌથી લાંબો દિવસ, ટૂંકી રાત્રિ અને ૨૧-૨૨ માર્ચના દિવસ-રાત સરખા થાય છે. રવિવારથી હવે રાત્રિ ટૂંકી થતી જશે અને દિવસ લંબાતો જશે. પેટ્રોલના ભાવની જેમ આ સમય વધારો રોજ એકાદ-બે સેકન્ડમાં હોય છે પણ મહિના પછી સૂર્યાસ્ત આજના દિવસ કરતા વીસેક મિનિટ મોડો થશે.

તા.૨૨ ડિસેમ્બરે એક સાથે ચાર ખગોળીય ઘટના બનશે જેમાં સૌથી લાંબી રાત, સૂર્યનો મકરરાશિમાં પ્રવેશ, ઉત્તર ગોળાર્ધ તરફ જવાની શરુઆત અને શિશિર ઋતુનો આરંભ થશે. આ દિવસને શિયાળાનો 'મધ્ય દિવસ' પણ કહી શકાય છે. વિજ્ઞાાન જાથાના જયંત પંડયાએ જણાવ્યા અનુસાર વિજ્ઞાાનની દ્રષ્ટિએ આથી તા.૨૨ ડિસેમ્બર ઉત્તરાયણ અને સૂર્યનો મકરરાશિ પ્રવેશ હોય છે.

પૃથ્વી ઉત્તર ગોળાર્ધ તરફ ૨૩.૬ અક્ષાંસ સુધી ઢળ્યા બાદ ફરી પરત દક્ષિણ તરફ વળે છે. આ કારણે ધુ્રવ પ્રદેશો પર છ છ માસના દિવસ-રાત હોય છે.

રાજકોટમાં આવતીકાલનો સૂર્યોદય સવારે ૭ ક.૨૨ મિનિટે અને સૂર્યાસ્ત ૬.૦૮ કલાકે થશે. આ સમય દરેક શહેરમાં થોડી મિનિટોનો ફરક હોય છે. પરંતુ, અનુભવ એવો છે કે સૂર્ય આથમ્યા પછી કે ઉગ્યા પહેલા અજવાળુ હોય છે જેને સંધ્યાટાણુ કે સંધિકાળ કહે છે અને રાજકોટમાં પરોઢ સવારે ૬.૦૨ વાગ્યાથી અને સંધ્યા ૭.૨૮ વાગ્યા સુધીની રહેશે